Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać. Kluczowe znaczenie ma zatem nie wiek dziecka, lecz jego faktyczna zdolność do samodzielnego utrzymania się.
W praktyce oznacza to, że obowiązek alimentacyjny często trwa również po ukończeniu przez dziecko 18 lat, a nawet znacznie dłużej — na przykład w sytuacji, gdy dziecko kontynuuje naukę na studiach i nie osiąga dochodów pozwalających na pokrycie kosztów utrzymania.
Samo podjęcie studiów nie przesądza jeszcze o istnieniu lub braku obowiązku alimentacyjnego. Również fakt, że pełnoletnie dziecko podejmuje pracę, nie zawsze oznacza, że rodzice mogą przestać je utrzymywać. Istotne jest bowiem, czy uzyskiwane dochody są wystarczające, aby dziecko mogło samodzielnie zaspokajać swoje usprawiedliwione potrzeby, takie jak koszty mieszkania, wyżywienia, leczenia czy edukacji.
Jeżeli praca ma charakter dorywczy lub zarobki są niewielkie (np. stypendium czy wynagrodzenie z projektu naukowego), obowiązek alimentacyjny rodziców co do zasady nadal istnieje.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje również sytuacje, w których rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych wobec pełnoletniego dziecka. Zgodnie z art. 133 § 3, ma to miejsce, gdy:
Każdy taki przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny i uwzględnienia konkretnej sytuacji rodzinnej oraz majątkowej stron.
Warto również pamiętać, że alimenty otrzymywane przez dzieci do ukończenia 25. roku życia są — zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych — zwolnione z podatku dochodowego, niezależnie od tego, czy zostały zasądzone przez sąd, czy są przekazywane dobrowolnie.
W przypadku przekazywania środków pieniężnych dzieciom po uzyskaniu przez nie zdolności do samodzielnego utrzymania, powstanie obowiązek podatkowy na gruncie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. W tym przypadku także istnieje możliwość zwolnienia z opodatkowania po odpowiednim spełnieniu warunków przewidzianych dla członków najbliższej rodziny.
Rodzice są zobowiązani do utrzymywania dziecka tak długo, jak długo nie jest ono w stanie samodzielnie się utrzymać. Pełnoletność, studia czy nawet podjęcie pracy nie przesądzają automatycznie o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego. Każda sytuacja powinna być oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem realnych możliwości dziecka oraz sytuacji rodziców.
